Ένα ταξίδι στους αμπελώνες του νησιού μετά από πρόσκληση του νεοσύστατου Συνδέσμου Οινοποιών Κεφαλονιάς-Kefalonian Winemakers.

Οι μικροσκοπικές ρόδες του Kia Piccanto αρνούνται πεισματικά να «συνεργαστούν» με τις ασβεστολιθικές πέτρες που απαρτίζουν το στενό ανηφορικό δρομάκι στην καρδιά της αμπελουργικής ζώνης της Ρομπόλας. Ο Πέτρος (Μαρκαντωνάτος) από το οινοποιείο Gentilini προσπαθεί –μάταια- να ξεκολλήσει το μικρό αυτοκίνητο, και λίγες στιγμές αργότερα, εμφανώς νικημένοι (ο Πέτρος στο τιμόνι, ο Άρης (Σκλαβενίτης) συνοδηγός και εγώ στο πίσω κάθισμα), αποφασίζουμε να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια και κάνουμε στροφή 180ο για να επιστρέψουμε στον «κανονικό» δρόμο.

Μια δύο μέρες πριν, αγναντεύαμε, παρέα με τον Ευρυβιάδη Σκλάβο (οινοποιείο Σκλάβος-Ζησιμάτος), την περίφημη ζώνη της Ρομπόλας από διαφορετική οπτική, καθ’ οδόν προς την κορυφή του επιβλητικού Αίνου στα 1628μ. Αυτή η «φωτογραφική» εικόνα του οροπεδίου και των γύρω πλαγιών της ζώνης από ψηλά είναι χαραγμένες στη μνήμη μου. Στην πλάτη μας βρισκόταν ο Αίνος και μπροστά μας απλώνονταν πολυάριθμα μικρά διασκορπισμένα αμπελοτόπια στη βάση του οροπεδίου και τις γύρω πλαγιές. Στα πόδια μας το Επανοχώρι, στο αριστερό μας χέρι πίσω από το βουνό, ο Φαγιάς να βλέπει νότια προς τη Ζάκυνθο, απέναντι μας και διαγώνια αριστερά τα εντυπωσιακά απότομα και «κάτασπρα», λόγω εδαφών, Λακομάτια και στα δεξιά μας (προς τον βορρά) Κοκκινοπήλια, Λανού, Δρυμόνας και Στενώματα. Ευθεία στο βάθος, κοιτώντας προς την Ιταλία στα δυτικά, το Αργοστόλι και η θάλασσα.

Αν προσπαθούσες με ένα drone να διασχίσεις τη ζώνη από βορρά προς νότο θα ακολουθούσες μια κυματιστή (φιδίσια) διαδρομή, με βουνά δεξιά και αριστερά, που κάποια στιγμή ανοίγει σαν βεντάλια σχηματίζοντας την «καρδιά» του οροπεδίου των Ομαλών και καταλήγει στο νότιο κομμάτι σε απότομες πλαγιές που ατενίζουν τη Ζάκυνθο. Στο οροπέδιο των Ομαλών δεσπόζουν τα δίδυμα χωριά Βαλσαμάτα και Φραγκάτα, το μοναστήρι του Αγίου Γερασίμου, τα σαράντα πηγάδια που άνοιξαν οι μοναχές του μοναστηριού αλλά και το εντυπωσιακό οινοποιείο του συνεταιρισμού της Κεφαλονιάς (Ορεάλιος Γη).

Όταν κοιτάς από ψηλά… #1

…δεν μπορείς εύκολα να αντιληφθείς τη δυσκολία του να είσαι αμπελουργός στη ζώνη της Ρομπόλας. Απλά μαγεύεσαι απ’ την εικόνα που αντικρίζεις. Χρειάστηκε εκείνη η στροφή με το Piccanto στην ανηφόρα για να καταλάβω ξεκάθαρα ότι η φράση «Vino di Sasso» (το κρασί της πέτρας) που χρησιμοποιούσαν οι Ενετοί για τη Ρομπόλα δεν είχε κανένα ίχνος υπερβολής. Και δεν είναι μόνο η φτώχια των εδαφών και το γεγονός ότι η Ρομπόλα φύεται κυριολεκτικά πάνω στις πέτρες… Κατεβαίνοντας με τα ποδήλατα από το Επανοχώρι, παρέα με τον Κώστα Μπαζίγο διευθυντή του συνεταιρισμού, τα σημάδια από τους σεισμούς του παρελθόντος, την επέλαση της φυλλοξήρας αλλά και το πρόσφατο χαλάζι, (η πίεση της κλιματικής αλλαγής συχνά εκδηλώνεται με λυσσαλέα και απρόσμενα χρονικά φαινόμενα), ήταν κάτι παραπάνω από έκδηλα. Βάλτε επιπλέον στο λεξιλόγιό σας λέξεις όπως υψόμετρο, απότομες κλίσεις, πεζούλες (αρμάκια όπως λέγονται τοπικά), διαφορετικούς προσανατολισμούς και έχετε μια καλή εικόνα του τι σημαίνει αμπελουργείν στη ζώνη της Ρομπόλας.

Ποδηλατώντας στην κατηφόρα προς τον συνεταιρισμό, τα λόγια του Μπαζίγου για το πρόβλημα της φυλλοξήρας ήταν αποκαρδιωτικά. «Σε 5-10 χρόνια δεν θα υπάρχει προφυλλοξηρικός αμπελώνας στη ζώνη της Ρομπόλας». Πόσο στενάχωρο όταν τα πρώτα σημάδια της εμφανίστηκαν πολύ αργά, μόλις τη δεκαετία του 1980 και μέχρι 10 χρόνια πριν πάνω από το 70% του αμπελώνα της ζώνης ήταν αυτόριζο. Δεν μπορούσα να το χωνέψω…Επανήλθα κάποιες ώρες αργότερα με την ίδια ερώτηση στον Σκλάβο ο οποίος ήταν λίγο παραπάνω αισιόδοξος. «Κάνουμε ότι μπορούμε, προσέχουμε τα αμπέλια μας και πιστεύουμε ότι με τις ορθές καλλιεργητικές πρακτικές που εφαρμόζουμε (ο Σκλάβος είναι από τους πρωτοπόρους της βιοδυναμικής καλλιέργειας στην Ελλάδα) μπορεί και να διασώσουμε κάποια από τα λίγα που απέμειναν»… «Μάκαρι», ήταν η λέξη που βγήκε αυθόρμητα από τα χείλη μου για έναν αμπελώνα που έτσι και αλλιώς εγκαταλείπεται λόγω δυσκολίας…

Παρά τις δυσκολίες… #2

…η Ρομπόλα αξίζει όσο λίγα λευκά κρασιά του μεσογειακού αμπελώνα και ευτυχώς οι Κεφαλλονίτες είναι πολύ πεισματάρηδες για να λυγίσουν και να τα παρατήσουν εύκολα. Δανειζόμενοι λίγο από το πείσμα τους, και με τη βοήθεια του Γιώργου Ποταμιάνου από το Outdoor Kefalonia Activities, μπορέσαμε μέσα από ένα αρχαίο μονοπάτι να πεζοπορήσουμε πάνω από τα σύννεφα, φτάνοντας στα 1628μ. της κορυφής του Αίνου. Έχοντας «ρουφήξει» με βδελυγμία τη συγκλονιστική «ενέργεια» του βουνού και όλο το οξυγόνο που στερηθήκαμε τον προηγούμενο χειμώνα αρχίσαμε να κατεβαίνουμε σε χαμηλότερα υψόμετρα.

Ο Ευρυβιάδης (Σκλάβος) είχε φέρει μαζί του μια από τις ελάχιστες φιάλες Λακομάτια 2016 που είχαν μείνει στο οινοποιείο, μια single vineyard Ρομπόλα από έναν μαγευτικό αμπελώνα, για να συνοδέψει τη βόλτα μας στο βουνό. Δεν ξέρω πόσες φορές έτυχε ένα κρασί να σας συγκλονίσει, αλλά εκείνη ήταν για μένα μια τέτοια στιγμή. Λίγες ψιχάλες βροχής που είχαν ξεκινήσει να πέφτουν, ένα κρασί παγκόσμιας κλάσης, ένας αυθεντικός παραγωγός να σου εκμυστηρεύεται πως θέλει να πιστεύει ότι η φύση θα του δώσει ξανά την ευκαιρία να φέρει ένα τέτοιο αποτέλεσμα στο ποτήρι και η απαράμιλλη ομορφιά και η ενέργεια του Αίνου να σε περιβάλλει. Το μυαλό είχε σταματήσει, μπορεί στιγμιαία και η καρδιά μου, το ίδιο μου φάνηκε και ο χρόνος.

Ξέρετε όμως ποια ήταν η πραγματική μαγεία; Η Ρομπόλα δεν μου χάρισε μία και μόνη αξιομνημόνευτη στιγμή σε αυτό το ταξίδι… Την ίδια ενέργεια και ενθουσιασμό βίωσα στην εκπληκτική κάθετη που μας επιφύλαξε ο Πέτρος (Μαρκαντωνάτος) με τις διαφορετικές Ρομπόλες του οινοποιείου Gentilini. Αφήνω στο τραπέζι ως πληροφορία ότι το 2017 ήταν αξεπέραστο αλλά στέκομαι περισσότερο στο εξής: Αν τα μεγάλα κρασιά χαρακτηρίζονται από την «υπογραφή» του terroir, από τον χαρακτήρα της χρονιάς και την ψυχή και το είναι του οινοπαραγωγού εδώ τα έβλεπες όλα. Από την ηρεμία, την αρμονία, το βάθος και την ολοκλήρωση στο στυλ του Σκλάβου στα Λακομάτια, στο νεύρο, την καπνιστή ορυκτότητα και τις φοβερές εντάσεις στον χαρακτήρα της Ρομπόλας του Gentilini.

Σε άλλη χρονική στιγμή άκουγα τον διευθυντή του συνεταιρισμού Κώστα Μπαζίγο να αναφέρεται στην ετοιμολογία του νέου ονόματος του συνεταιρισμού που μετονομάστηκε σε Ορεάλιος Γη, από την ένωση των λέξεων όρος (βουνό) και αλς (θάλασσα). Ταυτόχρονα δοκίμαζα τη βιολογική Ρομπόλα Truth και το San Gerasimo, και μάλιστα σε διαφορετικές χρονιές, και χανόμουν ως συνήθως στις σκέψεις μου. Δεν ξέρω πόσο καιρό είχα να δοκιμάσω τόσο νόστιμα κρασιά. Κρυστάλλινα, ισορροπημένα, πολυσύνθετα, μια απόδειξη της τεράστιας αξίας του συνεταιρισμού για τη ζώνη αλλά και του πόσο σπουδαία ποικιλία είναι η Ρομπόλα. Ένας συνεταιρισμός που διαχειρίζεται το 80% των αμπελώνων της περιοχής, που το 90% των κρασιών που παράγει είναι από τη συγκεκριμένη ποικιλία, το 10% των παραγωγών του εξασκεί βιολογική καλλιέργεια και που από το 2010 εφαρμόζει σύστημα ιεράρχησης της ποιότητας των σταφυλιών που μπαίνουν μέσα στο οινοποιείο. 700 διαφορετικά αμπελοτόπια διαθέσιμα και φιλοσοφία μικρού παραγωγού…

Μιλώντας για μικρούς παραγωγούς, είχα ακούσει πάρα πολλά για τους ιδιόκτητους αμπελώνες του Σαρρή στο Επανωχώρι και τον Φαγιά. Και μόνο γυρνώντας το βλέμμα μου προς το μέρος τους ζαλίστηκα. Κάποια πολύ παλαιά αυτόριζα αμπέλια, βρίσκονται σε 70% κλίση και με ήπια φυσική οινοποίηση ο Πάνος Σαρρής δίνει μια αριστουργηματική Ρομπόλα (αυτή με την μαύρη ετικέτα) με εκπληκτικά επίπεδα πολυπλοκότητας, συμπύκνωση και απίθανα ώριμη οξύτητα στο στόμα.

Όσο για τον Πετρακόπουλο και τα κρασιά του θα κρατήσω περισσότερα για το δεύτερο μέρος, αυτό της «Άλλης Κεφαλονιάς» που θα ακολουθήσει. Και όμως για τις Ρομπόλες του ταξίδεψα από την αυστηρότητα που δείχνει το Θυμάρι Πέτρας, στον αλκοολικό και υπέροχα ώριμο χαρακτήρα από τα Παλιά Αρμάκια, για να «αναπηδήσω» σχεδόν στην εκφραστικότητα, στα μέλια, στην κερήθρα, την ορυκτή έκφραση του πετρόλ και στο φαινολικό δάγκωμα μιας Ρομπόλας Natural Μελισσινός (η προηγούμενη ονομασία του οινοποιείου) του 2016, με ελάχιστα θειώδη.

Εν κατακλείδι… #3

Ο δρόμος για τη ζώνη της Ρομπόλας είναι ανηφορικός και οι λιγοστοί παραγωγοί της περιοχής έχουν να παλέψουν με πολλές περισσότερες δυσκολίες από αυτές που ανέφερα παραπάνω. Και όμως τα κρασιά που δοκίμασα κατάφεραν να μου χαρίσουν την ίδια ακριβώς εικόνα που αντίκρισα φτάνοντας στην κορυφή του Αίνου. Ότι μπορούν να ταξιδέψουν και μένα και το ελληνικό κρασί στο σύνολό του πάνω από τα σύννεφα.

Βλέποντας την αφοσίωσή των παραγωγών, το πάθος τους να ξεπεράσουν τις δυσκολίες και την προσπάθειά τους να παλέψουν από κοινού, δεν μπορώ παρά να εκφράσω τον απόλυτο θαυμασμό μου για το συγκεκριμένο terroir και τους ανθρώπους του.

Γρηγόρης Μιχαήλος Dip WSET

Πέρα από τους οινοποιούς του Σ.Ο.Κ. θα ήθελα να ευχαριστήσω την Άνθεια Κώτση για την άψογη οργάνωση της επίσκεψης.